İnfertilite tanısı konulan hastalarda, bilinen tedavi yöntemleri ile gebelik sağlanamadığında, tüp bebek yöntemine başvurulur. Tüp Bebek yöntemi kısaca, "erkeğin spermi (tohum hücresi) ile kadının yumurtasının, insan vücudu dışında, bir laboratuvar ortamında birleştirilmesi" şeklinde tanımlanabilir. Döllenme gerçekleşirse, oluşan embriyo tutunup gelişmesi için kadın rahmine yerleştirilir.
Tüp Bebek tedavisinden önce tüm çiftler, gebelik oluşumuna engel olan nedenlerin saptanması için, gerekli tanısal testlerden geçmelidir. Klasik tedavi yöntemlerinden uzun süre fayda görmemiş çifte uygulanabilen;
Tüp Bebek Yöntemi;
Tüpleri hasar görmüş veya tıkalı olan, yada cerrahi nedenlerle tüpleri
olmayan hastalarda,
Cerrahi tedaviye yanıt vermeyen endometriosis olgularında,
Cerrahi tedaviye yanıt vermiyen pelvik yapışıklıklarda,
Bağışıklıkla ilgili faktörler söz konusu olduğunda,
Erkeğe bağlı nedenlerde,
Nedeni saptanamayan infertilite olgularında başarılı sonuçlar
verebilmektedir.
Ancak bu yöntemin, diğer tedavi yöntemlerine göre daha pahalı olması
dezavantaj olarak görülebilmektedir.
Tüp Bebek yönteminin uygulanabilmesi için gerekli ön şartlar:
1-) Yumurta üretebilen bir veya iki yumurtalığın olması,
2-) Gebeliği taşıyabilecek bir rahmin olması,
3-) Meni veya testis içerisinde sperm bulunması.Tüp Bebek tedavisinin aşamaları:
1-) Yumurtalıkların uyarılması:
Normal şartlarda kadın yumurtalığında her ay tek bir yumurta
gelişebilmektedir. Tüp Bebek tedavisinin bu ilk aşamasında, yumurtalıkları,
birkaç adet olgun yumurta üretmesi için uyaran hormonal ilaçlar kullanılır.
Amaç birden fazla yumurtanın döllendirilip rahim içine
yerleştirilebilmesidir. Böylece gebelik şansı artmaktadır.
2-) Vajinal ultrason kullanılarak yumurtaların alınması:
Bu aşamada, ağrı kesiciler eşliğinde uygulanabilen küçük bir müdahele söz
konusudur. Bu müdahele sırasında saptanan olgun yumurtalar, hekim
tarafından, ultrason rehberliğinde, vajinal yoldan uygulanan bir iğne ile
aspire edilerek toplanır.
3-) Döllenme ve embriyo kültürü:
Alınan yumurtalar labaratuvarda incelenerek, her biri olgunlaşma açısından
derecelendirilebilir. Yumurtanın olgunluk derecesi, spermle birleştirilme
(aşılama) zamanının belirlenmesi açısından önemlidir.
Öte yandan, erkeğe ait spermler mastürbasyonla toplanarak, laboratuvarda sperm yıkama denilen bir işlemle özsuyundan ayrılır. Bu işlemin amacı, laboratuvar işlemiyle erkekteki kaliteli spermlerin seçilmesini sağlamaktır. Ayrılan spermler
önceden alınan olgun yumurtalarla laboratuvar kaplarında bir araya getirilir
ve bu kaplar sıcaklığı kadının vücut ısısına göre ayarlanmış inkübatör
denilen bir cihazın içine yerleştirilerek 2-3 gün döllenme ile bölünme olup
olmadığı izlenir. Özellikle sperm sorununun olduğu durumlarda, yumurtanın
döllenmesinde ICSI (mikroenjeksiyon) yöntemi kullanılabilir. Bu yöntemle
yumurtanın içerisine tek bir sperm enjekte edilerek döllenme
sağlanabilmektedir.
Azospermi dediğimiz, menide sperm bulunmadığı zamanlarda ise, TESE, MESA,
PESA yöntemleriyle elde edilen spermler ile ICSI (mikroenjeksiyon)
uygulanabilir.
4-) Assisted hatching (Yardımcı yuvalanma)
Bu yöntemle bazı embriyoların zarları inceltilebilinir. Böylece, embriyo
transferi sonrasında yuvalanmanın kolaylaşmasına yardımcı olunabilir. Bu
yöntem özellikle kadının yaşının ileri olması halinde, embriyo zarının
normalden kalın olduğu durumlarda ve tekrarlayan başarısız tüp bebek
denemeleri sonrasında önerilir.
5-) Embriyo Transferi:
Bu aşamada hekim, bir kateter yardımıyla, embriyoları rahime yerleştirir.
Ağrısız olan bu işlem 10-15 dakikalık bir zaman almaktadır.
6-) Embriyo ve Sperm Dondurma İşlemi:
Yeterli kalitedeki kullanılmayan embriyolar tekrar kullanılmak üzere
dondurulabilir. Ayrıca bazı durumlarda spermler de dondurularak, ileride
kullanılmak üzere saklanabilir.